Tháng giêng rộng dài câu Quan Họ

Thứ Ba, 18 tháng 11, 2014

NÚI NGỌC MỸ NHÂN
Truyện ngắn mini
Nguyễn Phan Hách

Dải núi thấp nhô lên giữa cánh đồng, hình một người con gái bờ vai tròn trặn, đôi vú nhô lên, chân duỗi song song, vẫn được gọi là núi Ngọc mỹ nhân. Khi mặt trời chớm nhô phía đằng kia, bắn tóc lên vầng ánh sáng, soi hằn những đường nét mềm mại giữa trời xanh. Mặt Ngọc mỹ nhân hơi hếch lên, tưởng như đôi mắt sau giấc ngủ đêm đang chớp chớp vì ánh sáng chói dọi vào, và nàng tiên núi đang sắp ngồi dậy, xỏa mái tóc tung tóe trên mặt bằng châu thổ.
Những cảm xúc tưởng tượng kỳ lạ trước Ngọc mỹ nhân trong khoảnh khắc ban mai, hoàng hôn, đêm trăng… trong hơi gió đầu thu se se hay nắng mới tháng ba, đã trở thành một phần tâm hồn người dân vùng này.
Nàng tiên núi đã thành con dân của quê làng họ.
Truyền thuyết kể rằng thuở xa xưa ấy, ở làng này có một chàng học trò nghèo, ngày ngày ăn sắn ăn khoai nhưng đêm nào cũng thức cùng trăng sao để học bài.
Một hôm chàng đang ngồi bên ngọn đèn nhựa trám ngoài cửa sổ thì thấy một ngôi sao rơi xuống bên thềm. Ngôi sao hóa thành người con gái đẹp. Cô gái đến gần, da thịt nàng tỏa ra ánh sáng soi rõ từng hàng chữ trong trang sách Luận ngữ để ngỏ.
Thuở ấy, người, tiênquỷ đôi khi ở lẫn với nhau. Quê hương tiên ở trên trời, quê hương quỷ ở dưới âm phủ và quê hương người là mặt đất trần gian. Tiên và quỷ luôn thích thú cảnh đời trên mặt đất.
Cô gái ngôi sao - nàng tiên, bước đến gập trang sách của chàng học trò lại:
- Đêm nào từ trên trời nhìn xuống, em cũng thấy chàng ngồi bên ngọn đèn nhựa trám này. Em nhìn rõ từng chữ trong trang sách và đọc theo chàng. Em thấy chữ nghĩa trong đấy triết lý cao siêu thì cao siêu thật, nhưng nhiều khi viển vông, vô bổ, giả dối. Vậy chàng dùi mài để làm gì.
- Có học những trang sách này thì ta mới có kiến thức để dự các kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình, đỗ Nghè, đỗ Trạng.
- Chàng quên hết chuyện đời, chỉ lao vào khắc khổ học một mớ chữ viển vông. Đến khi đỗ thì đầu đã bạc, về già. Cả cuộc đời thanh xuân uổng phí. Em muốn cùng chàng hưởng lạc thú trần gian thời tuổi trẻ này, ngay hôm nay, và ngay bây giờ, chứ không phải ngày mai xa xăm.
Đời dưới trần gian thú vị lắm. Em ở tiên cung nhìn xuống rất thèm. Trên tiên cung chỉ chay tịnh có mây xanh, tiên nữ dong chơi đi ra đi vào,và múa hát. Múa hát suông mãi, cũng chán. Em muốn cùng chàng sống dưới mái tranh vàng, và ánh đèn nhựa trám này.
Chàng trai sung sướng mở vòng tay ôm lấy nàng tiên. Một cảm giác ngất ngây kỳ lạ của hạnh phúc dâng tràn.
Từ hôm ấy chàng và nàng tiên bắt tay xây dựng mái ấm. Nàng tiên trút bỏ bộ quần áo tiên có cánh, cất trong rương hòm, khoác bộ áo nâu thôn nữ lên người. Nàng tìm sự ham say vui thích từ việc vun trồng ngọn lá bông hoa trái quả trong vườn. Nàng thích thú với ánh lửa bập bùng chiều đông, mùi cơm mới tỏa thơm ngào ngạt.
Đêm đêm hai vợ chồng nằm ôm nhau trên chiếc giường ấm cúng, ngoài kia tiếng mưa rơi trên tầu tiêu lộp bộp, và trên vách, tiếng con thạch sùng tắc lưỡi.
Chàng nho sinh bỏ không dự kỳ thi Hương năm ấy. Sách vở dẹp vào một góc, ba gian nhà quá chật, mà hạnh phúc thì cần nhiều không gian để chứa đựng.
Một năm sau, đứa con trai kháu khỉnh của họ ra đời. Họ truyền tay nhau bế ẵm, ngây ngất ngắm nhìn đôi mắt thơ ngây trong vắt bầu trời của con…
Cái gì đã đạt được rồi thì sẽ trở thành bình thường. Sự lặp đi lặp lại của hạnh phúc bình dị sẽ thành chán nhàm.
Cuộc đời luôn cần những đột biến phát triển mới.
Chàng nho sinh sau mấy năm chìm đắm trong cảnh đời thường, bỗng giật mình hứng khởi cảnh “ngựa anh đi trước, võng nàng theo sau” vinh quy bái tổ của người khoa bảng.
Chàng lục lại chồng sách Tứ thư, Ngũ kinh… xếp xó lâu nay, để ngày ngày cắp đến trường đại tập của cụ Thám hoa trên phố Phủ. Còn nàng tiên, thì đêm đêm luôn ra hiên nhìn bầu trời thở dài, bồi hồi nhớ lại thời tiên nữ của mình.
Chàng nho sinh đi thi khóa ấy đỗ cử nhân, rồi vào kinh thi Hội, thi Đình đỗ tiến sĩ. Ngày vinh quy, người ta đến tìm vợ quan tân khoa để rước võng đào, thì không thấy đâu cả. Nàng đã mở rương hòm lấy bộ áo tiên có cách mặc thay cho bộ áo nâu thôn nữ, và bay lên trời, để lại lá thư tạm biệt người chồng. Nàng không thể đem theo đứa con giai, vì đó là một nửa cốt nhục của hạ giới trần gian.
Đứng trên đám mây ngũ sắc, nàng nhìn xuống con đường lầm bụi, trống giong cờ mở, biển vàng “ân tứ vinh quy” của chồng, nhưng lòng rửng rưng. Nàng phải về trời, múa hát với gió mây…
Nhập vào với những Vì sao Tiên nữ khác, nàng ngỡ ngàng một chút, rồi nhanh chóng hòa nhập. Nàng múa hát, du trong không gian xa thẳm, vô tận.
Điều tai hại là Thượng giới phát hiện ra tội trạng của nàng đã từng xuống trần gian hưởng thú vui hạ giới. Nàng không còn vẹn nguyên tinh khiết tiên nữ nữa. Da thịt nàng đã vẩn mùi nhục cảm.
Thượng giới quyết định đày nàng xuống hạ giới, biến thành một dải núi, đêm đêm ngửa mặt ngóng lên trời. Đó chính là dải níu Ngọc mỹ nhân nhô lên giữa vùng chân thổ.
12-9-2014

   RƠM  VÀ LÁ NGY TRANG
Nhng tháng năm đánh M
Máy bay gic trên tri
Súng phòng không chiến đu
Mnh đn như  mưa rơi

Ly gì che mnh đn
Ngi chut tng si rơm
Tay ai đan thành mũ
Qun hương đng ngát thơm

Em bé đến trường làng
Xòe mũ rơm vàng óng
Cô gái du má hng
Vành mũ rơm che nng

Che đn và che bom
Che chiến tranh tàn khc
Thi trang dân tc này
Đ vượt qua chết chóc



Thi trang ca thế k
Ai ơi nh đng quên
Trên vành chiếc mũ rơm
Cm ngy trang cành lá ...

Cy nh sc lá xanh
Che mt quân xâm lược
Em bé đến trường làng
Phi che mt đế quc

Lá xanh xanh bt dit
Vàng rơm sc nng vàng
Đt tri vn mênh mang
Mc đn bom gm rú ...

   20-3-2014
NGUYN PHAN HÁCH




NGÔI NHÀ ĐỒNG QUÊ
Tản văn
Nguyễn Phan Hách

Mái nhà lợp rạ vàng. Lợp hương đồng gió nội bốn mùa. Hương sữa lúa tháng 10 heo may rải đồng chim ngói bay về. Màu mưa sa mùa hạ trắng trời. Màu nắng mới đầu đông nhẹ bỗng rưng rưng. Tiếng chiền chiện trên đồng vỡ ải, và tiếng vạc kêu sương bảng lảng mịt mù, cùng cơn gió bấc rền rĩ…
Mưa như chải lược mái tranh vàng. Mưa nhỏ long tong trước hè. Tiếng mưa như tiếng đàn tranh.
Mái tranh che phủ hạnh phúc gia đình. Đêm đêm ánh đèn dầu ấm cúng và mùi mồ hôi thơm của người vợ trẻ.
Những con bướm trắng nhởn nhơ bay ngoài hiên ngằm ngặp nắng vàng bên chậu hoa nhú bông hồng đỏ.
Cánh cửa liếp tre hé mở, luồng ánh sáng ban mai ùa vào trên mái tóc ai buông lướt thướt. Ngôi nhà tranh cột kèo tre quấn quít, gió bão chả làm gì được những giằng néo hạnh phúc quê kiểng.
Chiếc ao trước cửa nhà như tấm gương để trăng soi. Trăng trên trời chỉ có một, chung cho khắp thế gian, nhưng vầng trăng dưới ao lại của riêng cho mỗi nhà.
Sao băng rơi xuống ao. Cả ao rực sáng thần tiên. Cô gái ra chỏa chân cầu ao, chỏa chân vào cả trời sao.
Bao quanh ngôi nhà là bức thành tre xanh cao vút. Mỗi cây măng như một đầu đạn tên lửa nhỏ xé đất, phóng vút lên trời vòm lá xanh, quấn quít giao cành đan dệt nên bức Thành Tre.
Bức thành lay động ngân nga trong gió hè nồm nam hay gió bấc đầu đông. Dặng tre quanh nhà thành chiếc Đại Phong Cầm, bốn mùa ngân nga khúc hát.
Chim Cu Cườm dặng tre trưa hè hòa với tiếng ru của người mẹ đang ru con trên võng nôi kẽo kẹt. Cột nhà nơi mắc võng mòn bóng lên màu quá vãng…
Ngôi nhà tranh, tường trình bằng đất đồi sỏi đỏ, dày cả xải tay. Đất dưới  nền, và đất vây quanh, nắng nực cuộc đời bên ngoài bị chặn lại. Trong này mát rượi. Ngôi nhà kín mít, sực nức mùi thời gian, ủ kín hạnh phúc ngất ngây.
Mái nhà tranh, bên sân, sớm mai mùi rạ rơm hoai mục, bốc lên cùng mùi cây lá trong vườn. Mặt trời trưa, chú gà trống gáy não nùng trên cành lựu đỏ, điểm nhịp tháng năm cho cuộc sống ngôi nhà đồng quê chuyển vận bốn mùa…

10/2014
KHĂN QUÀNG TƠ SEN
Tản văn
Nguyễn Phan Hách

Mùa hè, anh chèo thuyền đi khắp vùng Sen chọn những cọng Sen xanh.
Cây Sen bẻ đôi, tơ trắng vương lướt thướt. Anh bện những sợi tơ lại. Mỗi cọng Sen chỉ được một đoạn ngắn.
Anh rút tơ Sen từ ngàn ngàn cây Sen, nối lại, được một cuộn tơ. Rồi anh đan dệt nó thành chiếc khăn quàng. Chiếc khăn trắng muốt, nhẹ tênh, như mạng nhện, thơm nức hồn quê.
Anh ra Bưu điện Hàng không gửi chiếc khăn cho cô gái - người yêu của anh đang ở Matxcơva.
Ngày trước, anh và cô, đêm chia tay ngồi bên đầm Sen, cô nói:
- Anh đan cho em chiếc khăn choàng bằng tơ Sen gửi sang cho em nhé! Quàng nó, em có cả hương đồng gió nội trên vai. Bên ấy, tuyết rơi lạnh lắm, khăn Sen làm ấm áp trái tim em.
- Còn em, hãy xâu những hạt Tuyết Đầu Mùa thành chiếc vòng long lanh. Ngày về, đem về cho anh nhé. Chiếc vòng là biểu tượng của sự trinh trắng, nguyên vẹn tinh khôi - Anh nói:
Hai người cười khúc khích làm những bông hoa Sen thức giấc.
Cô lên máy bay, bay về xứ Phong vàng Tuyết trắng. Người ta cho cô làm thợ dệt. Ngày ngày cuộn nắng trên mười đầu ngón tay, dệt nên những tấm lụa vàng. Cô bảo cô sẽ dệt một chiếc thảm lụa trải dài từ xứ Phong vàng Tuyết trắng đến xứ Hoa Sen cánh trắng nhị vàng ,để bắc cầu cho anh sang…
Ở quê nhà, anh đợi. Ba mùa Sen anh mới đan dệt được chiếc khăn. Cô đi trên đường phố, chiếc khăn quàng trắng muốt thơm nức hương Sen, làm cả Matxcơva phải ngắm.
Nhưng cô không xâu được những hạt Tuyết Đầu Mùa của Matxcơva thành chiếc vòng để tặng anh. Và vì vậy cô không thể về.
Bao giờ xâu được chiếc vòng ấy thì cô mới về…
                                                                                      25-8-2014

HOA TRÊN SA MẠC
Tản văn
Nguyễn Phan Hách.

Sa mạc đến ngọn cỏ cũng chả có ,nói gì đến hoa.
Vậy mà sa mạc Atakama Chi Lê khô cằn bậc nhất thế giới lại có hoa. Không phải thưa thớt vài bông mà là một rừng hoa. Bao nhiêu hạt cát là bấy nhiêu bông hoa. Muôn hồng ngàn tiá rực rỡ như cảnh thần tiên.
Tất cả các đài truyền hình trên thế giới đều chiếu cảnh sa mạc nở hoa này. Cả thế giới biết không ai bịa tạc được.
Hoa tím, hoa vàng, hoa đỏ,…thảm hoa trải dưới gầm trời.Trong khi trước đó thì nơi này  chỉ là cát bỏng mênh mông. Con bò cạp bò được vài bước đã chết cháy khô queo giữa đường.
Chả nhẽ các đài truyền hình hùa nhau lừa bịp cả thế giới. Lừa để làm gì? Mặc dù một số đài truyền hình cũng có tính hay lừa…
 Là vì thế này.
Năm nay trái đất có hiện tượng khí hậu En ni nô. En ni nô làm cả thế giới điêu đứng. Lụt tràn qua những thành phố vĩ đại nhất ,chìm ngập cả nền văn minh trong bể nước hoang dại.
En ni nô gây bão tố lay động bốn phương trời.
Mặt đất châu Phi hạn hán nẻ toác. Sư tử hổ báo cũng đành chết gục trong nắng khát, để lại bộ da phơi trong cát bụi.
En ni nô làm giữa mùa hè có tuyết rơi quái đản.
Và ở sa mạc Akatama thì En ni nô làm mưa rơi! Mưa vàng, mưa bạc .Những giọt mưa trong vắt ngọt lịm đền bù cho những hạt cát nóng bỏng đã ngàn năm.
Trong tầng sâu dưới cát có những hạt hoa. Hạt hoa có từ bao giờ. Nào ai biết. Như hạt cỏ đấy. Ai gieo cỏ đâu mà chỗ nào cũng thấy cỏ mọc.
Hạt hoa  ở Atakama cũng vậy .Nó bị vùi sâu dưới lòng đất từ thủa nơi này chưa thành sa mạc. Tưởng nó thối chết hết rồi, hóa ra không phải. Hóa ra không gì giết được các mầm sống trên đời. Chỉ một trận mưa, các mầm hoa thức dậy và nở bừng muôn mầu. Đời có bao sắc màu thì hoa nở đúng như thế.
Hết En ni nô, sa mạc lại trở về sa mạc. Hoa héo tàn và lại thành cát bụi, tan biến, hư vô.
Hóa ra, sức sống diệu kỳ ở đâu cũng có. Chẳng qua vì sự khốc liệt của môi trường đè nén mà nó đành chịu. Có cơ hội là nó vùng lên, thể hiện cho đời biết bản sắc của mình. Anh là người hay triết lý.Mọi triết lý, nhân loại tìm ra hết rồi, có còn tý nào đâu nhường cho anh phát hiện.
Nhưng anh cứ triết lý .Hoa ở sa mạc Atakama chính là ta đấy.Ta bị vùi dập, che lấp.           Cho ta một trận mưa En ni nô, sẽ biết thế nào là ta.
Nhưng anh bỗng giật mình. Trong khi ta nở hoa thì xung quanh En ni nô bão lụt mưa giông trái mùa, hủy diệt kẻ khác.
Có thể nào như thế được không.Không. Không thể. Vậy phải triết lý như thế nào đây…
Ngày 23 tháng 8 năm 2014

HỒN CÂY
Tản văn
Nguyễn Phan Hách

Gia trang cố hương chúng tôi ở một niềm đồi có khe suối và vườn hoang đầy cây cổ thụ.
Một lần vào vườn hoang tôi tha thẩn dạo chơi đêm trăng, nghe chim đồi hót và tiếng suối chảy róc rách.
Soi bóng bên suối có một cây Liễu yểu điệu, lá rủ lướt thướt, bên cây Đào hoa nở rực rỡ và cây Hạnh vươn cành mềm mại như cánh tay thiếu nữ đang cầm những nhành hoa phớt hồng.
Đêm về khuya, ánh sương rơi bàng bạc, tôi thấy hồn ba cây chập chờn hiện  thành ba cô gái xinh đẹp.
Liễu có mái tóc lướt thướt.Đào có gương mặt tươi hồng, và Hạnh có màu da trắng như tuyết.
Ba cô nói thì thầm gì với nhau, tôi nghe không rõ. Một cơn gió mạnh ào qua, hình ba cô lại tan nhòa, chìm vào ba cây  Đào, Liễu,Hạnh bên suối.
Sáng hôm sau, dưới ánh sáng mặt trời chói chang, tôi lại vào vườn hoang. Ngắt nhành liễu, vò nhàu lá thấy mùi hương mái tóc con gái. Ngắt bông hoa Đào, hoa Hạnh thấy mùi phấn thơm trên má thiếu nữ…
Cuộc đời tao loạn, xô đẩy tôi phải đi xa biệt khỏi cố hương. Thời gian trôi, đến khi tóc bạc, tôi mới có dịp trở lại ngôi nhà rêu mốc, nấm mọc ngoài thềm. Khu vườn hoang xơ xác đi nhiều, nhưng ba cây Đào, Liễu, Hạnh vẫn còn, dù lá sắt lại, hoa cỗi cằn.
Tôi thức với đêm vườn, và nửa đêm, trong ánh sương rơi bàng bạc, tôi lại thấy hồn cây xuất hiện. Nhưng lần này là ba bà già tóc bạc, da nhăn.
Tôi buồn bã lại gần nói:
- Có lẽ nào cuộc đời ba cô gái trẻ đã phai tàn quẩn quanh trong khu vườn hoang này.
Ba bà già nói:
- Biết làm sao được. Chân chúng tôi là những rễ cây Đào, Liễu, Hạnh cắm chặt trong lòng đất.
Tôi nói với bà già cây Hạnh:
- Bà có biết ngày xưa nàng Dương Quý Phi đã bị ép thắt cổ chết trên cành cây Hạnh ở Mã ngôi. Và hồn nàng đã nở nên những bông hoa Hạnh rớm máu.
- Không. Tôi không biết. Đó là cây Hạnh ở xứ nào. Còn tôi, chỉ là cây Hạnh trong vườn hoang hẻo lánh này thôi…
Tôi chia tay ba bà già Đào, Liễu, Hạnh, mà mùi lá đã nhạt thếch, hình hài đã xác khô…
Tôi có việc lại phải xa cố hương. Một ngày kia, trở về ,tôi lại vào vườn hoang tìm gặp hồn cây Đào, Liễu, Hạnh dù biết họ đã già.
Tôi đến bên bờ suối. Bờ suối trơ trụi. Ba cây Đào, Liễu, Hạnh giờ chỉ còn là ba gốc khô nham nhở vết rìu chặt. Tôi đợi mãi, đợi mãi, không có bóng hình ai, ngoài bóng hình tôi với con suối chẩy rì rào…
23/10/2014




ĐƯỜNG LÀNG

                    Tản văn của Nguyễn Phan Hách

Đường quanh co dưới bóng tre xanh …
  Những nhà có con gái đi lấy chồng thường thách cưới nhà trai lát cho làng một đoạn đường gạch . Trai đinh dẫy cỏ san nền , gạch Bát tràng xếp nghiêng dày xít bên nhau . Ngắn dài tùy sự sang trọng của đám cưới 
    Những đoạn đường làng lưu giữ những mối tình .Dấu tích của tình yêu.
      Năm tháng đi qua , người ta già chết đi , nhưng chứng tích của mối tình vẫn còn . Các thế hệ sau đi trên kỷ niệm của những lứa đôi
      Những mối tình nối tiếp , và con đường làng lát gạch dài mãi  như dòng tình yêu
   Con đường làng như có tâm hồn . Nó gợi tả một cái gì đó về cuộc đời . Gợi tả cụ thể gì , không biết .Chỉ biết nhìn nó vắng hoe , chạy lang thang trong nắng trưa hè,
thấy buồn buồn . Thấy mặt đất này cô đơn
     Bàn chân ai đã đi mòn lối gạch quê hương . Rồi một ngày , bàn chân ấy lạc bước đến những chân trời xa lạ .Đường ở xứ ấy mênh mang choáng ngợp , xe đi mắc cửi , bàn chân chả mấy khi chạm đất , mà chỉ có bốn bánh xe quay trôi tuột .
    Con đường rực rỡ mà vô cảm . Mình chỉ là hạt bụi trên đường , không ai thèm để ý
   Rồi một hôm Hạt Bụi bay đã mỏi , bàn chân trở lại quê hương . Con đường xưa quanh quanh , đón bàn chân thời thơ ấu .
    Bàn chân áp lên con đường , cảm nhận tình quê, ngày mẹ dắt lon ton dạo bước . Con đường thổn thức hơi ấm bàn chân người yêu thuở trước .
   Một ngọn cỏ xanh trên kẽ ngạch . Đoạn đường này là những viên gạch thách cưới của Cụ Nội mình . Cụ ngày ấy là cô gái đẹp nhất làng , thách cưới đến mấy xải đường
    Bàn chân như nghe thấy thời gian cuộn chẩy dưới gót.Như thấy Hồn quê ngàn đời, từ thuở những người áo  gai nón mê đến đây lập làng ,làm nhà , mở mang ngõ lối.
   Con đường vẫn còn nguyên đấy , mà bao lớp người từng đi trên đó , giờ thành hư vô cát bụi
   Chỉ có hồn họ còn đây , nhập vào từng hạt đất , ngọn cỏ .
     Con đường là dòng lịch sử của quê hương .Đẹp lắm , phải giữ lấy , bảo tàng …
      Nhưng chả ai dại gì sống với các đồ vật bảo tàng . Ai cũng phải bước từ quá khứ ra hiện tại.
     Những con đường làng xưa không biết đến vòng tròn của chiếc bánh xe . Tất cả gánh nặng cuộc đời chất trên quang gánh đôi vai . Người thiếu nữ mảnh mai mà phải gánh Thế gian trên đôi vai nhỏ bé
   Cuộc đời oái oăm , thơ mộng có khi đi kèm với không thơ mộng…
    128-2014