HOA TRÊN SA MẠC

Tản văn

Nguyễn Phan Hách.

Sa mạc đến ngọn cỏ cũng chả có ,nói gì đến hoa.

Vậy mà sa mạc Atakama Chi Lê khô cằn bậc nhất thế giới lại có hoa. Không phải thưa thớt vài bông mà là một rừng hoa. Bao nhiêu hạt cát là bấy nhiêu bông hoa. Muôn hồng ngàn tiá rực rỡ như cảnh thần tiên.

Tất cả các đài truyền hình trên thế giới đều chiếu cảnh sa mạc nở hoa này. Cả thế giới biết không ai bịa tạc được.

Hoa tím, hoa vàng, hoa đỏ,…thảm hoa trải dưới gầm trời.Trong khi trước đó thì nơi này  chỉ là cát bỏng mênh mông. Con bò cạp bò được vài bước đã chết cháy khô queo giữa đường.

Chả nhẽ các đài truyền hình hùa nhau lừa bịp cả thế giới. Lừa để làm gì? Mặc dù một số đài truyền hình cũng có tính hay lừa…

 Là vì thế này.

Năm nay trái đất có hiện tượng khí hậu En ni nô. En ni nô làm cả thế giới điêu đứng. Lụt tràn qua những thành phố vĩ đại nhất ,chìm ngập cả nền văn minh trong bể nước hoang dại.

En ni nô gây bão tố lay động bốn phương trời.

Mặt đất châu Phi hạn hán nẻ toác. Sư tử hổ báo cũng đành chết gục trong nắng khát, để lại bộ da phơi trong cát bụi.

En ni nô làm giữa mùa hè có tuyết rơi quái đản.

Và ở sa mạc Akatama thì En ni nô làm mưa rơi! Mưa vàng, mưa bạc .Những giọt mưa trong vắt ngọt lịm đền bù cho những hạt cát nóng bỏng đã ngàn năm.

Trong tầng sâu dưới cát có những hạt hoa. Hạt hoa có từ bao giờ. Nào ai biết. Như hạt cỏ đấy. Ai gieo cỏ đâu mà chỗ nào cũng thấy cỏ mọc.

Hạt hoa  ở Atakama cũng vậy .Nó bị vùi sâu dưới lòng đất từ thủa nơi này chưa thành sa mạc. Tưởng nó thối chết hết rồi, hóa ra không phải. Hóa ra không gì giết được các mầm sống trên đời. Chỉ một trận mưa, các mầm hoa thức dậy và nở bừng muôn mầu. Đời có bao sắc màu thì hoa nở đúng như thế.

Hết En ni nô, sa mạc lại trở về sa mạc. Hoa héo tàn và lại thành cát bụi, tan biến, hư vô.

Hóa ra, sức sống diệu kỳ ở đâu cũng có. Chẳng qua vì sự khốc liệt của môi trường đè nén mà nó đành chịu. Có cơ hội là nó vùng lên, thể hiện cho đời biết bản sắc của mình. Anh là người hay triết lý.Mọi triết lý, nhân loại tìm ra hết rồi, có còn tý nào đâu nhường cho anh phát hiện.

Nhưng anh cứ triết lý .Hoa ở sa mạc Atakama chính là ta đấy.Ta bị vùi dập, che lấp.           Cho ta một trận mưa En ni nô, sẽ biết thế nào là ta.

Nhưng anh bỗng giật mình. Trong khi ta nở hoa thì xung quanh En ni nô bão lụt mưa giông trái mùa, hủy diệt kẻ khác.

Có thể nào như thế được không.Không. Không thể. Vậy phải triết lý như thế nào đây…

Ngày 23 tháng 8 năm 2014

HỒN CÂY

Tản văn

Nguyễn Phan Hách

Gia trang cố hương chúng tôi ở một niềm đồi có khe suối và vườn hoang đầy cây cổ thụ.

Một lần vào vườn hoang tôi tha thẩn dạo chơi đêm trăng, nghe chim đồi hót và tiếng suối chảy róc rách.

Soi bóng bên suối có một cây Liễu yểu điệu, lá rủ lướt thướt, bên cây Đào hoa nở rực rỡ và cây Hạnh vươn cành mềm mại như cánh tay thiếu nữ đang cầm những nhành hoa phớt hồng.

Đêm về khuya, ánh sương rơi bàng bạc, tôi thấy hồn ba cây chập chờn hiện  thành ba cô gái xinh đẹp.

Liễu có mái tóc lướt thướt.Đào có gương mặt tươi hồng, và Hạnh có màu da trắng như tuyết.

Ba cô nói thì thầm gì với nhau, tôi nghe không rõ. Một cơn gió mạnh ào qua, hình ba cô lại tan nhòa, chìm vào ba cây  Đào, Liễu,Hạnh bên suối.

Sáng hôm sau, dưới ánh sáng mặt trời chói chang, tôi lại vào vườn hoang. Ngắt nhành liễu, vò nhàu lá thấy mùi hương mái tóc con gái. Ngắt bông hoa Đào, hoa Hạnh thấy mùi phấn thơm trên má thiếu nữ…

Cuộc đời tao loạn, xô đẩy tôi phải đi xa biệt khỏi cố hương. Thời gian trôi, đến khi tóc bạc, tôi mới có dịp trở lại ngôi nhà rêu mốc, nấm mọc ngoài thềm. Khu vườn hoang xơ xác đi nhiều, nhưng ba cây Đào, Liễu, Hạnh vẫn còn, dù lá sắt lại, hoa cỗi cằn.

Tôi thức với đêm vườn, và nửa đêm, trong ánh sương rơi bàng bạc, tôi lại thấy hồn cây xuất hiện. Nhưng lần này là ba bà già tóc bạc, da nhăn.

Tôi buồn bã lại gần nói:

- Có lẽ nào cuộc đời ba cô gái trẻ đã phai tàn quẩn quanh trong khu vườn hoang này.

Ba bà già nói:

- Biết làm sao được. Chân chúng tôi là những rễ cây Đào, Liễu, Hạnh cắm chặt trong lòng đất.

Tôi nói với bà già cây Hạnh:

- Bà có biết ngày xưa nàng Dương Quý Phi đã bị ép thắt cổ chết trên cành cây Hạnh ở Mã ngôi. Và hồn nàng đã nở nên những bông hoa Hạnh rớm máu.

- Không. Tôi không biết. Đó là cây Hạnh ở xứ nào. Còn tôi, chỉ là cây Hạnh trong vườn hoang hẻo lánh này thôi…

Tôi chia tay ba bà già Đào, Liễu, Hạnh, mà mùi lá đã nhạt thếch, hình hài đã xác khô…

Tôi có việc lại phải xa cố hương. Một ngày kia, trở về ,tôi lại vào vườn hoang tìm gặp hồn cây Đào, Liễu, Hạnh dù biết họ đã già.

Tôi đến bên bờ suối. Bờ suối trơ trụi. Ba cây Đào, Liễu, Hạnh giờ chỉ còn là ba gốc khô nham nhở vết rìu chặt. Tôi đợi mãi, đợi mãi, không có bóng hình ai, ngoài bóng hình tôi với con suối chẩy rì rào…

23/10/2014

ĐƯỜNG LÀNG

                    Tản văn của Nguyễn Phan Hách

Đường quanh co dưới bóng tre xanh …

  Những nhà có con gái đi lấy chồng thường thách cưới nhà trai lát cho làng một đoạn đường gạch . Trai đinh dẫy cỏ san nền , gạch Bát tràng xếp nghiêng dày xít bên nhau . Ngắn dài tùy sự sang trọng của đám cưới 

    Những đoạn đường làng lưu giữ những mối tình .Dấu tích của tình yêu.

      Năm tháng đi qua , người ta già chết đi , nhưng chứng tích của mối tình vẫn còn . Các thế hệ sau đi trên kỷ niệm của những lứa đôi

      Những mối tình nối tiếp , và con đường làng lát gạch dài mãi  như dòng tình yêu

   Con đường làng như có tâm hồn . Nó gợi tả một cái gì đó về cuộc đời . Gợi tả cụ thể gì , không biết .Chỉ biết nhìn nó vắng hoe , chạy lang thang trong nắng trưa hè,

thấy buồn buồn . Thấy mặt đất này cô đơn

     Bàn chân ai đã đi mòn lối gạch quê hương . Rồi một ngày , bàn chân ấy lạc bước đến những chân trời xa lạ .Đường ở xứ ấy mênh mang choáng ngợp , xe đi mắc cửi , bàn chân chả mấy khi chạm đất , mà chỉ có bốn bánh xe quay trôi tuột .

    Con đường rực rỡ mà vô cảm . Mình chỉ là hạt bụi trên đường , không ai thèm để ý

   Rồi một hôm Hạt Bụi bay đã mỏi , bàn chân trở lại quê hương . Con đường xưa quanh quanh , đón bàn chân thời thơ ấu .

    Bàn chân áp lên con đường , cảm nhận tình quê, ngày mẹ dắt lon ton dạo bước . Con đường thổn thức hơi ấm bàn chân người yêu thuở trước .

   Một ngọn cỏ xanh trên kẽ ngạch . Đoạn đường này là những viên gạch thách cưới của Cụ Nội mình . Cụ ngày ấy là cô gái đẹp nhất làng , thách cưới đến mấy xải đường

    Bàn chân như nghe thấy thời gian cuộn chẩy dưới gót.Như thấy Hồn quê ngàn đời, từ thuở những người áo  gai nón mê đến đây lập làng ,làm nhà , mở mang ngõ lối.

   Con đường vẫn còn nguyên đấy , mà bao lớp người từng đi trên đó , giờ thành hư vô cát bụi

   Chỉ có hồn họ còn đây , nhập vào từng hạt đất , ngọn cỏ .

     Con đường là dòng lịch sử của quê hương .Đẹp lắm , phải giữ lấy , bảo tàng …

      Nhưng chả ai dại gì sống với các đồ vật bảo tàng . Ai cũng phải bước từ quá khứ ra hiện tại.

     Những con đường làng xưa không biết đến vòng tròn của chiếc bánh xe . Tất cả gánh nặng cuộc đời chất trên quang gánh đôi vai . Người thiếu nữ mảnh mai mà phải gánh Thế gian trên đôi vai nhỏ bé

   Cuộc đời oái oăm , thơ mộng có khi đi kèm với không thơ mộng…

    128-2014

ĐẠI BÀNG HẠT DẺ

Truyện ngắn mini của Nguyễn Phan Hách

Ngày xưa ở một miền đồi xanh biếc có chàng trai trẻ tên là Hạt dẻ . Một hôm vào rừng săn bắn ,chàng gặp một con Đại bàng cổ vàng đang nằm xòe cánh trên vũng máu. Hạt dẻ hái lá thuốc bên đường đắp vào vết thương cho Đại bàng.

-         Cám ơn chàng trai. Ta bị kẻ thù tấn công đau đớn quá – Đại bàng nói.

Hạt dẻ đem Đại bàng về nhà chăm sóc. Ít lâu sau, Đại bàng đã khỏi ,muốn bay về núi cao rừng sâu.Phút chia tay, Đại bàng nhả ra một viên ngọc long lanh và nói:

-         Ta tặng chàng trai Viên Ngọc Thần này.Nó có phép mầu. Nuốt ngọc vào bụng, chàng trai sẽ biến thành chim Đại bàng dũng mãnh, và nghe được ngôn ngữ của các loài chim muông. Khi nhả ngọc ra chàng trai sẽ trở lại thành người.

Hạt dẻ vui sướng đón nhận viên ngọc. Còn Đại bàng thì bay vút mất hút trên trời xanh.

Có ngọc trong tay, chàng trai liền thực hiện ước mơ của mình. Một động tác nuốt nhẹ, chàng đã trở thành một con Đại bàng màu hạt dẻ. Còn gì thích bằng được chao lượn trên cao với gió mây. Chỉ một cái đập cánh, Đại bang đã vượt qua dãy núi cao bát ngát sương mù, rồi xà xuống dòng sông xanh rực nắng. Đại bàng cứ theo con sông mà đến những miền đất khác nhau. Thảo nguyên rực rỡ màu hoa, chim bay bướm lượn. Đại bàng xà xuống, dự cuộc khiêu vũ của đàn ngựa trắng, ngựa hồng, từng bước nhẩy thơm mùi cỏ dại.

Qua thảo nguyên, Đại bàng đến vùng châu thổ lúa vàng như nắng. Dòng kênh xanh xanh, con thuyền nhỏ căng buồm nâu qua bến. Những đầm sen thơm ngát. Những mái nhà rêu phong cổ kính trong vườn cổ thụ. Những mái đình, cây đa uy nghiêm, trầm mặc.

Đại bàng xuống ngủ trên mái dạ vàng cùng với mặt trăng làng quê đêm ấy. Dưới mái dạ là ngọn đèn dầu ấm cúng của đôi vợ chồng trẻ cười khúc khích với nhau suốt đêm. Hạt dẻ nghe thấy con Cún Vàng nói chuyện với chú gà Trống Tồ về chủ đề các vì sao trên trời. Con Cún đố Gà là sông Ngân hà ở đâu và chùm sao Vua Thần nông ở đâu. Chùng cũng cười khúc khích.

Hạt dẻ nghe thấy ngoài cầu ao Cá quẫy. Những con Cá nói chuyện với Hoa Sen. Cá bảo:

-         Bạn thơm quá Sen ơi

Hoa Sen nói:

-         Tặng mùi hương này cho bạn đấy.

  Sáng hôm sau, Đại bàng Hạt dẻ dậy trước cả mặt trời, và lại cất cánh bay. Nó không có vé, nhưng cứ bám vào nóc chiếc máy bay đi nhờ. Máy bay đi xuyên qua mây bạc trời xanh đưa Đại bàng đến thành phố. Phớt lờ các cửa kiểm soát phiền toái của sân bay, Đại bàng vọt qua nóc nhà ga Cảng Hàng không ,vào trung tâm thành phố. Nó đậu xuống nóc tòa cao ốc bằng kính có đàn chim sẻ ríu rít. Đàn chim sẻ đang lích chích trao đổi với nhau băn khoăn vì không có Hộ khẩu ở đây, cư trú gặp nhiều khó khăn.

-         Thế các cậu từ đâu đến – Đại bàng hỏi.

-         Chúng tôi quê ở một cánh đồng .Bây giờ người ta dựng khu công nghiệp ở đây, không khí và nước thải độc lắm, nên chúng tôi phải di dân.

-         Về thành phố làm gì có các mái bếp bồ hóng ấm cúng trong ánh lửa chiều đông cho các cậu làm tổ.

-         Vấn đề là làm thế nào để thích nghi với đời sống hiện đại.

Sáng hôm sau, Đại bàng Hạt dẻ bay xà theo các tuyến đại lộ để tham quan.Ô tô chạy từng dòng bên dưới. Đại bàng bay trên .Thành phố chán ngắt, nhà mọc tự phát ,không có quy hoạch, chắp vá như răng mọc lẫy. Có nhà mà chẳng có đường. Người chen chúc như bầy kiến. Tất cả đổ xô đi kiếm ăn .Không thì chết đói…

Hạt dẻ dong trên các đại lộ mãi cũng chán, muốn trải nghiệm thành dân thành phố xem sao. Đến chỗ vắng, Đại bàng nhả ngọc ra, biến thành chàng trai. Quần áo màu hạt dẻ xuyềnh xoàng, điệu bộ nhà quê ngô nghê, Hạt dẻ vào một cửa hàng ăn .Đói quá. Vừa trở lại “ Lốt người” là đói cồn cào. Khi là chim ,chỉ vài hạt quả rừng đã đủ no…

-         Cho tôi một xuất ăn – Hạt dẻ gọi.

Cô nhân viên hờ hững dọn đĩa cơm bình dân. Chỉ khi dọn bữa ăn đắt tiền cô mới nhiệt tình.

Hạt dẻ ăn xong thản nhiên đứng dậy đi ra. Bảo vệ túm lấy:

-         Anh phải trả tiền.

-         Tôi không có – Tư duy của chim Đại bàng quen mổ thức ăn trong rừng, thản nhiên trả lời.

Các cô nhân viên nhà hàng cười sặc sụa.

-         Tiền lấy ở đâu – Hạt dẻ lại hỏi tiếp câu hỏi của tâm hồn Đại bàng ru mình trong mây trắng trời xanh.

-         Tiền lấy ở Ngân hàng. Đến Ngân hàng mà lấy.

Đại bàng có món nợ là một xuất ăn bình dân. No bụng và nợ. Nợ đời. Làm người phải nợ như thê đó.

Đại bàng đến Ngân hàng. Tiền từ các máy đếm tuôn ra rào rào

-         Cho tôi nắm tiền kia – Tư duy mây trắng trời xanh lại nói qua miệng chàng trai miền núi.

-         Sổ tiết kiệm của anh đâu

-         Tôi không có.

Các cô nhân viên ngân hàng lại cười rũ rượi. Làm người khổ thế đấy. Không có tiền là người ta cười rũ rượi.

Đêm nay ngủ đâu. Không có tiền thuê nhà trọ. Thôi ta lại trở về “Lốt Đại bàng” ngủ trên cành cây vậy .Kiếp người cũng phiền toái lắm. Ở trong những căn phòng bé xíu như hộp diêm kia thì sung xướng nỗi gì.

Một tốp cảnh sát được mật báo về “Người khả nghi” vào nhà hàng ăn quịt, đến Ngân hàng xin tiền, đã triển khai ngoài đường “chặn đầu khóa đuôi” Hạt dẻ.

-         Xin anh cho xem chứng minh thư.

-         Chứng minh thư là gì. Tôi không có.

-         Xin anh về đồn công an giải quyết.

Hạt dẻ bị thẩm vấn. Toàn những câu hỏi tư duy chim Đại bàng không trả lời được. Người ta chuẩn bị phòng cửa sắt để giam “Nghi phạm”. Làm người thành phố rắc rối quá. Hạt dẻ bực mình, tặc lưỡi, lấy hạt ngọc trong túi ra nuốt vào bụng.Cả đồn cảnh sát kinh hãi khi thấy “Đối tượng khả nghi” vụt cáI biến mất ,chỉ còn một con chim  lông màu hạt dẻ .Đại bàng tức mình phóng uế một chút phân nho nhỏ trên bàn cảnh sát. Để cho hệ thống quan liêu của xã hội biết thế nào là “lễ độ”.

Đại bàng bay vút đi ,đến công viên. Hồ rộng mênh mông.Mấy con Thiên nga trắng đang bơi lội. Đại bàng nghe được  các con Thiên nga nói chuyện với nhau chủ đề vẻ đẹp của mây trời in bóng xuống hồ. Đại bàng thấy một con Thiên nga đẹp nhất có đôi mắt mơ màng đang nhìn bầu trời. “Tiếng sét ái tình” đã nổ vang trong trái tim Đại bàng.Đại bàng đến làm quen:

-         Anh với em ta bay thi nào…?

          Con thiên nga cất mình lên  khỏi mặt nước. Trời trong vắt, nắng chứa chan. Cánh đại bàng dũng mãnh cắt gió, cánh thiên nga mềm mại vờn mây

-         Em không phải là chim Thiên nga bình thường – Thiên nga nói – Em vốn là một thiếu nữ xinh đẹp, bị mụ phù thủy chột mắt, phù phép biến thành Thiên nga. Em nhớ cuộc sống loài người lắm. Em muốn trở thành người bình thường.

Đại bàng nói:

-         Thế là chúng ta giống nhau. Anh cũng vốn là một chàng trai.

-         Anh có thể cứu em không, mụ phù thủy ở trong một cánh rừng gần đây. Anh đến đấy ,làm sao lấy được Viên Ngọc Thần trong người nó, cho em nuốt vào bụng ,thế là em trở lại thành người…

Đại bàng và Thiên nga đến cánh rừng. Mụ phù thủy ở trong một túp lều u ám. Mụ chỉ còn một mắt, nhìn gì cũng không rõ. Chim Đại bàng dũng mãnh xông đến mổ vào chiếc mắt lành của mụ rồi lôi ra tròng mắt lầy nhầy. Phù thủy gào rú sờ soạng trong bóng đêm. Đại bàng lục soát người mụ lấy được Viên Ngọc Thần.

Thiên nga nuốt viên ngọc, lập tức trở lại thành cô gái kiều diễm có làn da trắng như cánh thiên nga.

Tâm hồn Đại bàng xao xuyến. Đại bàng cũng lập tức nhả viên ngọc của mình ra, và trở thành chàng trai.

Đôi trai gái sung sướng ôm choàng lấy nhau

Hai người dắt nhau đi trên vạt hoa rừng thơm ngát, đầy ong bướm bay.

-         Chúng mình không trở lại thành Chim nữa nhé – Cô gái Thiên nga nói – Viên ngọc của em nuốt vào thì thành người, còn viên ngọc của anh nuốt vào thì thành chim. Hai tác dụng trái ngược.

-         Phải giữ lấy hai Viên Ngọc Thần, đừng đánh mất. Chúng mình làm người, yêu nhau, nhưng cũng có lúc cần phải thành chim để có bầu trời tự do bao la trên đầu.Mặt đất chật chội này đôi khi cũng đầy những ràng buộc khó chịu.

Chàng trai Hạt dẻ và cô gái Thiên nga đi ra khỏi rừng. Con đường vào “ Thành – phố - cuộc – sống” bụi mù. Nhưng bây giờ họ có tình yêu, nên có vũ khí để đương đầu với “ Cuộc sống lầm bụi” ấy

Đại Yên, ngày 9 tháng 9 năm 2014

CUỘC GẶP BẤT NGỜ

Nguyễn Phan Hách

Ánh đèn chùm sảnh đường rực rỡ. Những người bồi vận lễ phục, tay lót khăn trắng, cầm những chai rượu vang đỏ Bóoc đô đi rót mời khách.

Trên bục danh dự, Tổng thống Cộng hòa Pháp Miterand đang chạm cốc với Nguyên thủ Quốc gia Việt Nam. Giọng ông tha thiết:

- Tôi đến đây với thông điệp về tình hữu nghị hai dân tộc Việt Pháp. Tôi vừa có chuyến thăm di tích chiến trường Điện Biên Phủ. Điện Biên là trang sử anh hùng của dân tộc Việt Nam, là thông điệp của quá khứ nói với tương lai: các dân tộc hãy chung sống hòa bình, tôn trọng quyền độc lập của nhau…

Nhà văn Nguyễn Đình Thi ngồi bên mấy người bạn Pháp trong bàn tiệc ngoại giao. Người ta giới thiệu ông là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, nhà thơ, nhà tiểu thuyết, đặc biệt là tác giả hai bài hát, một bài thành nhạc hiệu của Đài phát thanh quốc gia, là một trong hai “đề cử” để chọn quốc ca, còn bài kia là kinh điển của âm nhạc Việt Nam.

Nhà văn, nhà đạo diễn phim nổi tiếng Pháp Schoenderfer, thành viên đoàn Pháp bắt tay Nguyễn Đình Thi. Hai ông có sự đồng cảm.

Năm trước, Schoenderfer vừa hoàn thành bộ phim truyện nói về Điện Biên Phủ, khá thành công. Ông có duyên nợ với Việt Nam. Cách đây hơn nửa thế kỷ ông là chàng trai đeo lon thiếu úy, phóng viên quay phim tài liệu chiến tranh, đã “tác nghiệp” ở Điện Biên. Hôm nay, ông là Nhà văn hóa, đi trong đoàn của Tổng thống sang thăm Việt Nam, lòng đầy xúc động.

… Hơn nửa thế kỷ trước Nguyễn Đình Thi cũng tham gia mặt trận Điện Biên với tư cách nhà văn, được biên chế vào Đại đoàn 308 để “trải nghiệm chiến đấu”.

Ngày Đại đoàn xuất phát tiến về Điện Biên, thì Nguyễn Đình Thi lúc đó đang là Đại biểu quốc hội, phải ở lại dự kỳ họp quan trọng của Quốc hội. Họp xong, mười ngày sau, Nguyễn Đình Thi đuổi theo đơn vị, một mình đi bộ từ Việt Bắc sang Tây Bắc.

Đường mòn rừng núi, leo đèo lội suối, tự tìm lấy lối mà đi. Phải tránh đường to đang bị oanh tạc. Lộ trình là từ Thái Nguyên, xuyên Yên Bái, vượt sông Thao, đến Nghĩa Lộ, vượt sông Đà, sang Sơn La, đến Thuận Châu, vượt đèo Pha đin… mà đến cánh rừng bao quanh lòng chảo Điện Biên, nơi pháo của ta đã tập kết trong những hầm lòng núi, chờ ngày kéo ra nã vào đầu giặc.

Bàn chân con người chỉ bé như cái lá đa, mỗi bước xải được 40cm, bao giờ đo hết đoạn đường xuyên sông xuyên núi ấy. Nguyễn Đình Thi cứ đi. Chàng trai trẻ hơn 30 tuổi, đẹp giai hoàn hảo, thư sinh, hào hoa phong nhã, cựu sinh viên Trường Luật, nhà văn nhà thơ, nhạc sĩ, nghị sĩ quốc hội… túi dết đeo vai, cứ xăm xăm bước.

Cỏ rừng ngả rạp dưới chân. Bướm rừng dập dờn trên vai. Chim núi xà xuống xoẹt qua đầu. Hái một quả rừng gì đó chín mọng, nhấm trên môi. Chặt đốt mai rừng, lấy nước uống. Cởi quần áo ra suối, hứng thác nước rửa trôi bụi đường...

 Đêm rừng, ánh mắt thú đỏ lập lòe. Trải bạt, mắc màn ngủ dưới cành cây. Khu vực chiến trận, có đêm ngủ dậy, thấy cành cây trên đầu treo toòng teeng quả bom sát thương cá nhân loại nhỏ, địch mới thả. Bom treo như “quả chín nẫu” trên cành. Giá đêm qua, ngủ cựa quậy, giẫy đạp thì “quả chín” đã rụng xuống đầu.

Có đoạn Nguyễn Đình Thi ra đường lớn, gặp được xe tải, xin đi nhờ. Xe hậu cần chở đầy lựu đạn ra mặt trận, luôn bị máy bay “Bê vanh xít” đuổi theo, thì còn gì nguy hiểm hơn, vậy mà vẫn leo lên “vểnh râu” khoái trí vì đỡ được một thôi đường...

Nguyễn Đình Thi vượt đèo Pha đin đỉnh cao lộng gió, nắng chiều dát vàng, ruộng bậc thang xanh biếc, hoa ban bên đường rơi lả tả. Dưới tán rừng già, những đoàn bộ đội mũ nan, áo cỏ, nòng súng cài hoa, hành quân trập trùng. Đã về đến Đại đoàn 308, Nguyễn Đình Thi trào nước mắt. Từ đấy anh được phát súng, theo liền chân các chiến sĩ, ăn ngủ trong chiến hào, xông lên đồn giặc, suốt 55 ngày đêm mưa bom nắng lửa với Him Lam, Độc Lập, A1, Bản Kéo, Mường Thanh… cho đến ngày tướng Đờ Cát giơ hai tay bước ra khỏi hầm, khắp cánh đồng Mường Thanh, một rừng cờ trắng của đội quân viễn chinh Pháp đầu hàng.

Nguyễn Đình Thi phải nhớ lấy, để mà viết nên những trang văn cháy bỏng về chiến thắng Điện Biên…

*        *

*

Schoenderfer nhấp một ngụm rượu vang đỏ cùng Nguyễn Đình Thi, ông cao hứng thao thao bất tuyệt vì gặp được người đối thoại tiếng Pháp thành thạo:

- Ông biết không. Tôi xuýt chết ở Điện Biên Phủ. Ngày ấy tôi quá trẻ, hung hăng, bướng bỉnh, liều lĩnh, ngu dại. Điện Biên thất thủ, chúng tôi bị bắt, bị giải đi, lúc bằng xe cam nhông, lúc đi bộ. Một đêm qua sông Đà, lợi dụng trời tối, lính áp giải sơ hở, tôi đã nhẩy ra, bỏ trốn. Tôi chạy vào rừng, định đi xuôi sông Đà, tìm các đồn bốt Pháp.

Những người lính Việt Minh, đuổi theo, đã không bắn tôi. Về nguyên tắc, tù binh chạy trốn, họ có quyền bắn bỏ. Nhưng họ chỉ trói tôi lại. Có điều trói chặt quá. Dây thừng thít vào tay trần bầm tím máu. Tay tôi tê dại, không còn cảm giác gì nữa. Cứ kéo dài mãi thế này, máu bị tắc, không biết sẽ ra sao. Tôi không khóc. Người quân nhân có thể khóc được sao. Nhưng đời tôi sẽ ra sao khi lâm vào tình cảnh này. Không oán trách được ai. Tự tôi gây nên, tôi phải chịu. Họ sợ tôi sẽ trốn lần nữa.

Đúng lúc đang tuyệt vọng ,cùng đường, thì có một chàng trai Việt Minh cứu tinh xuất hiện. Anh ta có gương mặt trí thức, sáng trưng, sau này tôi cứ nghĩ anh là thiên thần đã hiện xuống cứu vớt tôi. Giọng tiếng Pháp của anh trầm ấm:

- Đây là vùng giải phóng rộng lớn, Việt Minh làm chủ toàn bộ, anh không thể trốn đi đâu được. Chúng tôi sẽ thực hiện đúng công ước quốc tế về tù binh chiến tranh. Khi nào nền hòa bình Việt Pháp được thực hiện, chúng tôi sẽ trả anh về Pháp. Làm sao phải trốn?

- Thưa ông tôi ân hận lắm. Tôi dại dột quá. Vì không hiểu biết. Ông vừa nói đến một nền hòa bình Việt Pháp, có điều đó không thưa ông…- Tôi nói.

Chàng trai Việt Minh nói:

- Nước Pháp đã làm cuộc cách mạng tư sản 1789, nhân loại ngưỡng mộ. Nhưng chủ nghĩa thực dân Pháp đã xâm lược đặt ách đô hộ ở Việt Nam hơn 80 năm qua… Một ngàn năm Bắc thuộc, không đồng hóa được dân tộc Việt Nam. 80 năm đô hộ của Pháp cũng sẽ đi vào quá khứ. Trận Điện Biên Phủ này là một minh chứng chúng tôi sẽ chấm dứt chủ nghĩa thực dân của Pháp…

Hồi ấy tôi chỉ là một anh “võ biền”, nông nổi, anh hùng cá nhân, say sưa làm những bộ phim tài liệu ca ngợi lính Pháp trong chiến tranh. Cuộc thua trận của nước Pháp ở Điện Biên đã làm tôi giật mình, tỉnh ngộ.

Chàng trai Việt Minh kia, cũng chỉ trạc tuổi tôi. Nhưng sao anh nói những điều lớn lao, sâu sắc mà tôi chưa một lần biết nghĩ tới.

Chàng trai Việt Minh đi tìm người chỉ huy. Anh đã nói với chỉ huy, xin cởi trói cho tôi, đưa tôi về với nhóm bạn tù đang ngồi trên cam nhông.

Sau này về Pháp tôi luôn nhớ đến chàng trai ân nghĩa đó. Tôi nghĩ anh ta là một người Việt Nam điển hình với tri thức sâu rộng và lòng nhân ái bao la.

Tôi hiểu và yêu đất nước Việt Nam hơn qua anh ta. Những điều anh ta nói đã là sự thật chân lý. Chủ nghĩa thực dân cũ đã bị loại bỏ. Các dân tộc bình đẳng, cùng chung sống hòa bình đã là đạo lý đúng đắn nhất nhân loại.

Cả đời hoạt động nghệ thuật của tôi sau này đã hướng theo chủ đề này…

… Nguyễn Đình Thi nghe rõ từ đầu chí cuối lời bộc bạch xúc động của Schoenderfer. Ông lặng lẽ, bình thản, không nói gì. Mái tóc ông rung rung, khói thuốc trầm tư bay lên lẩn vào tóc. Màu khói và màu tóc giống nhau.

Bao nhiêu năm rồi. Nguyễn Đình Thi đã đi qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp rồi chống Mỹ, gần hết đời mình. Người nghệ sĩ đa tài đã cháy hết mình cho ngọn lửa nghệ thuật...

Hơn nửa thế kỷ xưa, tại mặt trận Điện Biên, Nguyễn Đình Thi nhớ là ông có gặp một viên thiếu úy quay phim tài liệu bị trói giật cánh khuỷu vì tội trốn chạy. Ông đã xin chỉ huy cởi trói cho anh ta.

Ông không ngờ trái đất tròn, hôm nay, lại gặp người quay phim ấy, tại đây, trong bàn tiệc ngoại giao. Càng không ngờ hơn, anh ta đã thành một nhà văn hóa của nước Pháp.

Nguyễn Đình Thi vẫn ngồi đó, miệng khẽ mỉm cười. Nhưng ông không nói cho Schoenderfer biết ông chính là chàng trai ngày ấy.

Không. Không nói. Không muốn kể công ở đây, ngay bây giờ. Có thể sau này, trong một dịp thích hợp vui vẻ nào đó ,ông sẽ nói. Còn bây giờ thì không.

Nguyễn Đình Thi nhặt mấy trái nho tươi trên bàn, nhấp một trái, đưa cho Schoenderfer một trái. Vị nho ngọt lịm trên môi hai người...

                                                                             27-7-2014

-------------------

Chú thích: Bài viết dựa trên “Hồi ức Điện Biên” của nhà văn Nguyễn Đình Thi.

CÔ GÁI Ả ĐÀO

Truyện ngắn mini

Nguyễn Phan Hách

Ngày xưa ở Thành Bắc có chàng Nho sinh lận đận trường ốc. Chàng sống trong một phố nhỏ, ngày ngày nằm dài và đi bình văn. Bình văn không ra tiền bạc, nhưng chàng vẫn phải ăn uống, chén trà ly rượu thù tạc bạn bè, và tom chát nghĩ bài thơ Hát nói trong nhà Ả đào. Áo lương của chàng đã thủng, khăn xếp dán nhấm, quần ống sớ màu nước dưa, giày Chi Long vẹt gót.

Một hôm chàng xuống thuyền với Ả đào, mà trong túi không có một đồng, định bụng sáng tác một bài thơ Hát nói thật hay cho Đào hát, chèo thuyền đêm trăng dọc sông, đến cuối bến sẽ lên bờ bỏ trốn,  ăn quịt …

Cô Đào bày trà rượu, gõ sênh phách, so dây đàn Đáy tấm tưng, tạo hứng cho chàng ứng tác. Lo sợ vì nếu bài thơ Hát nói không hay, cô Đào sẽ đòi tiền trả trước khi hát, nên chàng cố gắng hết sức, phát tiết tài hoa, làm được bài thơ Hát nói xuất thần.

Cô gái vừa gẩy đàn, vừa ngâm nga những vần tuyệt tác. Chính cô cũng bị ru, bị mê đi, vì cái hay của bài thơ, và chàng thì ngất ngây thưởng thức tài hoa của mình.

Trăng ghé sát thuyền cùng nghe bài hát. Đến khi chênh chếch, trăng phải chia tay, chàng mới giật mình nghĩ đường chạy trốn. Khi chàng đứng dậy, thì cô Đào túm lấy vạt áo, làm nó rách toạc. Cô cười.

- Em biết tình cảnh của anh rồi. Em có ít dấn vốn. Em sẽ theo anh về căn nhà phố nhỏ của anh, nuôi anh tiếp tục ăn học, theo đòi trường ốc, được không?

Chàng Nho sinh nhìn cô Đào. Vẻ đẹp chim sa cá lặn. Đôi mắt ảo huyền, da sáng như ánh sao, trong làn áo lụa tứ thân, yếm đào, run rẩy một tấm thân nõn nà tuyệt mỹ.

Còn mong gì hơn nữa. Chữ “trinh” với chàng giờ thành mơ hồ. Chàng có gì đâu ngoài tấm áo lương rách, với mớ chữ thánh hiền bán ế qua mấy mùa thi trượt.

Chàng và cô Ả đào về ngôi nhà Thành Bắc. Cô gái dọn dẹp vứt đi những bã trà rêu mốc, trang sách ám khói muội đèn. Cô nhóm ngọn lửa lung linh trong bếp, tỏa mùi cơm thơm ngào ngạt. Đêm đêm, dưới ánh đèn ấm vàng, nàng ngồi dệt lụa, tiếng thoi đưa lách cách và chàng ngồi bên trang sách Tứ thư Ngũ kinh nhẩm bài học cách kinh bang tế thế, tề gia trị quốc, bình thiên hạ.

Những buổi đầu thu, trong nắng vàng rưng rưng, chàng lại xao xuyến, nghĩ một bài thơ Hát nói, và nàng lại so dây đàn Đáy, ca bài ca của chồng. Giọng nàng vẫn trong vắt đắm say…

Điều lạ lùng là từ ngày có nàng, đầu óc chàng bỗng sáng láng hẳn lên, học đâu nhớ đấy, học một hiểu hai. Mất hẳn cảm giác mệt mỏi ngại ngần khi lần mở những trang Hán ngữ… Một niềm tin dâng lên, tràn đầy háo hức đợi kỳ thi Hương, thi Hội…

Sáng ra, nước sôi trên bếp than hoa, ấm trà Tầu ủ sẵn. Bữa ăn, thịt cá ngon tươi, cút rượu tăm sóng sánh. Vòng tay người vợ đêm hè mát rượi, đêm đông nồng ấm.

Chàng trai sống ngất ngây, chỉ có một điều thắc mắc, cứ khi kỳ trăng khuyết cuối tháng là nàng Ả đào lại đi đâu mấy hôm, và khi về thì người lạnh buốt; khi ôm, chàng cứ rùng mình.

Chàng hỏi, nàng chỉ cười, không nói. Gặng mãi, giận dỗi quyết liệt, rồi cuối cùng nàng mới mở miệng:

- Chàng có muốn cảnh sống vợ chồng thế này mãi mãi, hay quay về cảnh chia ly hai ngả, đơn côi, đói nghèo, chông gai, tương lai mịt mờ bất trắc.

- Anh không muốn thế

- Vậy phải chấp nhận như hiện tại

Chàng trai thừa thông minh để chấp nhận. Nhưng chàng bí mật đi theo dò tìm sự thể.

Cuối tháng ấy, đêm đen mù mịt, mưa tầm tã, nàng băng mình ra đi. Chàng bám liền chân.

Cô gái đi vào một dải rừng lập lòe ma chơi. Những con ma chập chờn, tóc là những sợi lửa, có gương mặt và dáng hình thiếu nữ, yểu điệu, đẹp xinh.

Nảng Ả đào vợ chàng cũng lập tức biến thành một con ma như thế, nhập vào đám chị em.

Những con ma nhẩy múa khắp rải rừng. Chúng hỏi nàng Ả đào.

- Sống với chàng Nho sinh có thích không?

- Mùi trần nhục dục ngây ngất lắm - Ả đào trả lời.

- Mi đã lấy linh khí màu nhiệm của mình để bồi đắp nên sự thông minh sáng láng trong đầu hắn, cũng như tạo mọi tình huống hanh thông cho cuộc đời hắn. Linh khí của mi sẽ cạn kiệt, đến ngày nào đó,hắn thành công, vinh quang khoa hoạn , còn mi thì tàn tạ xác xơ, như mớ cặn bã, không còn được là một con ma xinh đẹp nữa.

- Nhưng em yêu hắn - Nàng Ả đào nói

- Tình yêu trần gian, đổi giá quá đắt. Mi hãy mau xa rời hắn, để trở về thế giới ma tự nhiên của chúng mình.

- Không. Không bao giờ - Nàng Ả đào nói

- Nhưng mi không biết rằng, cái linh khí ma mầu nhiệm, mà hắn đang hấp thụ, cũng sẽ là con dao hai lưỡi đang giết dần mòn thể xác hắn. Đến một lúc nào đó, hắn sẽ chết gục, trơ lại cái thân xác trần tục. Còn khối linh khí ma mầu nhiệm đầy quyền năng sẽ bay đi.

- Em biết tất cả điều đó, nhưng không thay đổi. Em không cần cái khối linh khí vĩnh cửu nhưng lạnh lẽo cô đơn của những con ma chơi múa hát trong rừng. Em cần những phút giây hiện tại, có thật, ngây ngất ấm nồng, trong thời gian hữu hạn của một đời người trần gian. Rồi sau đó sẽ là hư vô cũng được.

- Mi dám đánh đổi sự vĩnh cửu của mình để lấy tình yêu nhất thời.

- Em đánh đổi

- Thế thì từ nay, mi hãy ở hẳn trong ngôi nhà có ngọn đèn ấm áp với tiếng dệt lụa lách cách của mi, đừng đến đây nữa… Nơi này sẽ không chấp nhận mi.

- Nhưng các chị ơi, em phải đến đây, để các chị tiếp thêm linh khí nhiệm màu cho em, bù đắp phần hao hụt lạm phát hiện nay của em. Các chị đừng bỏ em. Em cầu xin. Em chỉ cần một thời gian nữa thôi, rồi sẵn sàng trở thành hư vô…

Chàng Nho sinh nghe hết mọi chuyện, trở về nhà, toát mồ hôi lo sợ. Hóa ra lâu nay mình đã chung sống với một con ma dưới lốt người xinh đẹp. Hóa ra linh khí mầu nhiệm của thế giới siêu nhiên đã tạo nên sự sáng láng hanh thông cho đời trần tục của mình…

Mấy hôm sau, người vợ Ả đào từ khu rừng ma chơi trở về. Vẫn xinh đẹp và thản nhiên. Không hề hay biết chuyện chồng đã theo chân rình mò, khám phá sự thật.

Người vợ ma toàn thân vẫn lạnh buốt. Chàng ủ vợ trong vòng tay của mình. Khi cơ thể hai người đã ấm nồng, giao hòa, chàng cảm thấy những điều mắt thấy tai nghe hôm trước, cùng lắm cũng chỉ là giấc mơ mà thôi, không có gì phải sợ…

Ánh lửa bập bùng, tiếng thoi dệt lụa lách cách, và đêm ấy, chàng trai lại mở sách Tứ thư, Ngũ kinh, chữ nghĩa như nuốt vào trong bụng. Chàng mơ màng nghĩ đến ngày múa bút trên sân rồng “Đại đình tằng đối tam thiên tự” để ngày vinh quy đội mũ cánh chuồn dưới biển “Ân tứ vinh quy” trong ánh nắng vàng.

13/9/2014

CHIM NGÓI BAY ĐI

Tác giả Nguyễn Phan Hách

Gió heo may nhuộm cánh đồng xanh ngả màu hoa hiên. Những bông lúa sữa thơm nức rủ từng đàn Chim Ngói bay về.

Mẹ tôi tuốt lúa nếp non về giã cốm, cốm xanh như ngọc bọc trong lá sen cuối mùa.

Bác hàng xóm rủ tôi đi bẫy chim Ngói. Lưới giăng trên lúa với con chim Mồi, cất lên  tiếng gù buồn bã.

Đàn chim Ngói trên trời không nghe kỹ điệu buồn của chim Mồi, nên xà xuống. Bác hàng xóm giật dây dòng. Lưới úp chụp lên đàn chim Ngói.

Những con chim Ngói mới nhằn được một hạt lúa non, vị ngọt chưa kịp tan trong lưỡi, đã bị mắt lưới xiết ghì trên cánh, đau đớn giẫy giụa. Vòng cườm biếc trên cổ chim  đứt tung, hạt cườm rơi lả tả. Một chiếc lông cánh rụng ra, gió cuốn bay đi, còn con chim Ngói thì bị nhốt chặt trong lồng.

Mắt nâu chim Ngói nhìn tôi oán trách, uất hận, rỗi hờn,

Bác hàng xóm huấn luyện cho tôi cách bắt chim Ngói. Tôi nấp trong lúa, tay cầm dây dòng. Một đàn chim Ngói khác đang bay ngạo nghễ giữa trời xanh, lại xà xuống.

- Giật đi – Bác hàng xóm hạ lệnh

Tay tôi run bắn, mắt hoa lên. Những con chim Ngói đang vui thích nhằn sữa cốm đầu mùa.

Chúng nói gì với nhau ríu rít. Tôi nghe được lời chúng nói. Tiếng chúng gù bao giờ cũng làm lòng tôi xao xuyến.

Đàn chim Ngói vẫn đang nhẩy giăng giăng trên lúa. Nhưng tôi không giật dây dòng, tôi lấy tay huơ lên báo động, cho đàn chim Ngói bay đi…

                                                                                      28/10/2014