Tháng giêng rộng dài câu Quan Họ

Thứ Ba, 10 tháng 2, 2015


MÙA HOA DẺ
             


                Truyện mi ni của Nguyễn Phan Hách

  
Những năm máy bay Mỹ bắn phá, cơ quan tôi sơ tán ở vùng đồi Dẻ Nhã Nam - Yên Thế. Phong cảnh đẹp tuyệt trần. Những đồi thấp, la đà Dẻ cổ thụ. Suối nhỏ lượn quanh, Đập lớn xả lũ nước chẩy như thác, hồ lớn mênh mang.
Nhưng nói thật, đang ở thị xã tiện nghi, lại còn đang tuổi trẻ con, nên tôi vô cảm, chả biết thế là đẹp.
Vào mùa xuân, hoa Dẻ nở trắng vùng đồi. Bạt ngàn như tuyết. Tuyết hoa rơi lợp kín mái lều.
Vậy mà cảm giác của tôi cứ trơ trơ. Không hiểu được mùi thơm của nó. Hơn nữa, tôi nói thật ra điều này, thật 100%, đừng bảo nhảm nhí bịa đặt (nếu nói sai, cứ cho tôi cái tát - tôi thề như thế. Những người quê vùng Dẻ hãy lên tiếng chứng nhận. Văn chương được hư cấu, nhưng không phải là bịa láo). Rằng hoa Dẻ mùa nở mãn khai ,thoảng một mùi khó nói, giống như mùi lúc vợ chồng ân ái, sinh lực đàn ông tràn ra sực nức.
Đó cũng chính là lúc ong bướm ở đâu, bay về phủ kín, chúng hít nhụy từ mùi hương thần tiên ấy. Chỉ chúng mới cảm nhận được hương kỳ diệu này. Còn tôi, ngu như bò, “nhà thơ” chuyên làm thơ tán gái, nhưng không bằng con ong…
Tôi để ý chị Thương, chủ đồi Dẻ bên cạnh, cứ mùa hoa, là ra cắm cúi chăm bón. Mùa này mưa xuân tươi tốt, cây nó tự lớn, làm gì phải xới xáo. Chả có chủ đồi nào chăm sóc cây vào mùa này.
Chị ngồi đấy, ngắm nhìn những bông hoa Dẻ, hít nhè nhẹ hương thơm.
Tôi thường đến gần, chuyện trò cùng chị. Người nở nang, dễ thương, dễ gần. Thân quen rồi, có lúc chị đùa vuốt má tôi:
- Phinh phính non tơ thế này, con gái nó cáu lên ,nó cắn cho chẩy máu.
- Em cắn lại - Tôi cãi.
Chị Thương đã gần bốn mươi tuổi, chồng đi chiến đấu xa, đã hy sinh. Chị ở nhà, được làm Chủ tịch Hội phụ nữ xã, lúc nào cũng giữ tư thế đứng đắn, nhưng đôi khi hai má cứ tự nhiên đỏ hồng lên , đẹp như tiên…

Hoa Dẻ nở mùa xuân, suốt chín tháng sau - tương đương với thời gian đàn bà mang thai, mới kết quả. Đầu mùa đông, những hạt Dẻ nâu tuột khỏi lớp vỏ gai, rơi tí tách trong nắng hanh. Hạt Dẻ mang vị đất, hương rừng, gió xuân, nắng hạ, heo may đầu thu, nên có vị ngon bùi kỳ lạ.
Tôi thường ra nhặt hạt Dẻ hộ chị, đựng đầy trong giỏ. Nhóm chút than hồng, thả nắm hạt dẻ vào nổ lụp bụp, hai chị em ăn, má nhọ nhem nhọ thỉu.
Mùa Dẻ rụng đi qua. Rồi tết đến. Rồi mùa xuân. Và hoa Dẻ lại nở sực nức cái mùi mà ong bướm mê cuồng. Và chị Thương lại đến đó với mùi hương hoa Dẻ…
Bẵng  một thời gian, tôi đi công tác xa. Ngày trở về, một hôm đi qua bờ Đập đang xả lũ cuồn cuộn,  thấy chị Thương đang ngồi đó, trong bóng chiều chạng vạng. Bối cảnh thật đáng sợ. Một bên là một người đàn bà nhỏ bé, cô đơn, một bên là dòng thác lũ trào sôi…
- Trời ơi. Chị ở đây làm gì - Tôi kinh ngạc hỏi.
Chị Thương đứng dậy. Dáng người cao đẹp, nhưng vồng lên một vòng tròn lớn ở bụng.
Tôi há hốc mồm.
Đôi mắt chị Thương hình như đã cạn hết lệ, nên ráo hoảnh, và giọng cũng khê đặc:
- Em về đi. Mặc chị.
- Nhưng làm sao - Tôi ôm lấy vai chị khóc.
Chị cũng òa theo:
- Không còn cách nào khác nữa em ạ. Danh dự của chị…
- Danh dự cái gì ở đây - Tôi quát.
- Em ơi, chị khổ lắm!
- Không làm gì phải khổ. Hãy ngẩng cao đầu sống giữa cuộc đời này.
- Khôn ba năm, dại một giờ. Chị đã giữ gìn bao năm, chỉ một phút yếu lòng.
- Chẳng có yếu khỏe gì hết. Chị hãy đẻ con, nuôi con. Bố nó là ai? Bắt bố nó phải chịu trách nhiệm.
…Dòng thác vẫn sôi trào trắng xóa, rồi tan biến vào lòng hồ. Từ đây lao xuống, sóng sẽ vùi đáy sâu, rồi thả trôi ra bến bờ xa.

- Chị ngồi đây từ sáng đến giờ. Không có ai qua lại cả. Bao lần chị đã nhún chân  định nhẩy xuống, nhưng rồi lại ngã khuỵu, run lẩy bẩy. Chị thương con chị lắm. Nó có tội gì mà phải chết trôi từ khi còn trong bụng mẹ.
- Vớ vẩn. Chị đúng là sướt mướt vớ vẩn - Tôi gắt gỏng - Thế mà cũng đòi là Chủ tịch Hội phụ nữ. Hội phụ nữ là phải thương chị em chứ. Đi về ngay. Ngày mai đi nhặt hạt Dẻ. Năm nay Dẻ được mùa.
Tôi cầm tay chị lôi xềnh xệch, rất thô bạo. Chị trằn lại, nhưng không cưỡng được sức mạnh  của tôi…
Mùa xuân năm ấy, hoa Dẻ lại nở trắng như tuyết, bạt ngàn vùng đồi, và ong bướm lại bay về hít nhụy mùi hương kỳ diệu ấy.
Nhưng tôi không thấy chị Thương đến, giả vờ chăm sóc đồi Dẻ, để được ngửi mùi hương mà bướm ong mê đắm.
Tôi giật mình . Tôi thật quá vô tình. Hóa ra bao năm nay, chị Thương cũng giống như đàn ong, cứ mùa hoa Dẻ về là lại thầm lén đến đây…

22-1-2015


        

                  MỘT CẢNH TẾT
                 
                          Tản văn của Nguyễn Phan HÁCH

Qua rằm tháng chạp , ông tôi thường dắt tôi dạo phố .
   Các quầy Báo Tết rực rỡ .Ông ghé vào mua những tờ có đăng Thơ Tết của ông .Cả một xấp , đến năm , sáu loại . Chả hiểu vì sao các báo hay đăng Thơ Tết của ông .Tôi thì tôi thấy Thơ bây giờ của người ta thường không có vần ,rất khó hiểu , hoặc không thể hiểu được , thế mới là “hiện đại ’’ . Còn Thơ ông “cổ ’’ lắm …
             Mẹ ngồi gói Bánh ,ba mươi tết
         Lá xanh , gạo trắng , đỗ vàng hươm
             Bánh trưng bốn góc vuông chằn chặn
          Lá gấp tạo hình đất bốn phương

Tôi hơi là lạ . Ông già thế rồi , mà sao hay viết về tuổi thơ , về Mẹ …
        Chợ xa vàng nắng Mẹ về
         Bánh Đa quà Mẹ tròn xoe trăng rằm …
Rồi ông lại viết cả về Ông Nội của ông nữa :
       Ông Đồ trải giấy hồng lên nắng
      Nghiên mực đen sóng sánh vơi đầy
          Chữ hiện hình phượng múa rồng bay
         Một hào bán một Câu Đối Tết
Ông bảo ngày xưa ông là “tiểu đồng ’’ thường theo Ông Nội là cụ Tú nghèo (giống
như Tú Xương , trẻ con học trong sách Giáo khoa ấy )đi bán Thơ câu đối Tết ngoài
chợ …
     Thơ hay lắm mà không ai biết
      Chữ nghĩa gì cũng một hào thôi
Thơ Câu đối Tết ngày xưa rẻ , nhưng Thơ ông bây giờ cũng chả hơn gì . Nhuận bút cả mớ mấy bài cũng không đủ để mua một Cây đào Tết
  Vườn Nhật tân rực rỡ sắc hương . Nhuận bút ít , nhưng ông đòi mua những cây Đào Thế  gốc xù xì , hoa dày xít .
   Khi cây Đào đã định vị trong phòng khách ,bên chồng Báo Tết có thơ ông ,thế là cơ bản việc sắm tết của ông đã xong .
  Bố tôi là nhân viên một Hãng nước ngoài , cứ giáp tết là phải sang đấy họp tổng kết , hộc tốc hốc gan ,bay sáng hôm trước , tối sau đã phải bay về , để còn kịp  đi mua gà Đông Tảo , kính biếu ông .
  Hàng tết ngoại quốc trưng bày trên bàn , nhưng ông chả thèm để ý , chỉ đến khi có chú gà Đông Tảo,dốt trong cũi ,đem về để ngoài hiên , chân vàng óng xù xì như gốc cây , thân đồ sộ rực rỡ ,oai phong như Đại tướng thời Xuân thu Chiến quốc , mới làm ông hào hứng .
 Tôi vội vã đi chụp ảnh Gà để đưa lên Facebook. Nhưng không sao chuyển tải được tiếng gáy  của nó ,vang như tiếng kèn ,dục giã cả nhà tôi xông trận vào năm


mới .
     Bà tôi lo tiết mục gói bánh Trưng ngày ba mươi .Cảnh y như trong Bài thơ ông miêu tả …Lá xanh gạo trắng …tạo hình đất bốn phương
 Còn Chú Hai tôi –một “lực sĩ trẻ” , thì phải thực hành khổ thơ thứ hai –tức là giã Bánh Dày
        Tiếng giã chày vang trong cối Đá
            Kí ca kí cốp mẻ Bánh Dày
         Tay nặn trắng trong tròn vành vạnh
          Trời tròn vành vạnh bóng mây bay
Chú Hai cởi trần , hai tay hai chày ,đưa lên đưa xuống đều đặn , có thế Bánh mới dẻo ngon . Mẻ Bánh xong , chú kêu :   “ Mệt bỏ bố ra ấy “ . Nhưng mặc kệ . Thơ ông đã viết như thế , thì phải làm đúng như thế
  Có Bánh Trưng , Bánh Dày mới có ngày tết , như thuở Vua Hùng . Mới đủ Đất vuông , Trời tròn …
  Nhà tôi đúng là nhà “rong chơi” . Chị tôi chẳng chịu học Đại học Kế toán ,hay Đại học Triết học , mà chỉ thích hát hỏng . Rồi bắt cả nhà cho tiền để làm đĩa CD.
   Tết năm nay , chị ra được đĩa CD đầu tiên , đêm giao thừa bắt cả nhà ngồi im nghe . Nhưng khốn nỗi , các bài hát của chị không lên bổng xuống trầm ngân nga , thánh thót , mà cứ lơ lớ tiếng Tây , ngang phè như đấm vào tai . Tuy vậy cha tôi vẫn gật gù :” Có  cố gắng”. Nhưng Bà tôi thì lắc đầu :” Sao mày không hát những bài Quan họ Người ở đừng về ,có dễ nghe hơn không “
   Nhưng thôi , thơ phú , hát hỏng , cành Đào , bánh Trưng …biểu tượng ngày tết , thế là đã đủ . Bây giờ mà không có bữa cơm tất niên  giao thừa ngon lành , là không ổn . Mà chú gà Đông Tảo còn phải để triển lãm ngoài hiên , chưa biết bao giờ triển lãm mới đóng cửa
  Bà tôi và Mẹ tôi bắt đầu trình bày “nội dung chính  “ của Mùa xuân …Đĩa thịt gà Ri vàng rộm , đĩa giò Nạc , giò Thủ , giò Bò , bát Bóng , bát Măng nóng hổi , đĩa dưa hành vàng tươi ….
  Những ly rượu Vang sóng sánh , cả nhà tôi quây quần , tiếng chuông đồng hồ thong thả ngân nga điểm 12 tiếng báo hiệu năm mới đã sang …
                             1-2015
                                 NPH







Chủ Nhật, 14 tháng 12, 2014


C TÍCH CÓ THT

Ngôi  làng nh min quê Luy Lâu
Bóng tre xanh , mái r vàng muôn thu
Đình c tích rêu phong p
Tôi cúi đu kính cn dâng hương
Làng quê này s chép :L Đường  (1)
Có L Minh tướng quân kit xut
Vâng lnh Ngô Quyn đánh quân xâm  lược
L Minh v sông nước Bch Đng
Ch huy quân cm cc giăng hàng
Vùi thây c đoàn quân Nam Hán
Máu nhum đ c c dòng sông sóng cun
Ra trôi gic mng bn xâm lăng
Sóng Bch Đng t y reo vang
Bn hùng ca Vit nam đc lp
Chm dt mt ngàn năm Bc thuc
Năm  938  vinh quang
Tướng quân L Minh chiến tích v vang
Thành Thành hoàng mái đình quê c tích
Sân đình này thu còn thơ u
L Minh tng đánh đáo   chơi bi
Có gic xâm lăng , Người dt áo ra đi
Ri li tr v đng quê mái r
Trong sương khói ngàn năm lan ta
Có bóng hình     Người  cùng thông đip thi gian
Núi sông này mt cõi tri Nam
Bch Đng giang muôn đi dy sóng...
Đc Thành hoàng trên cao lng lng
Mái đình quê c tích đơn sơ
Bc thn linh có tht ngàn xưa
Nhng hu du b tre mái r
   23-7-2014
NGUYN PHAN HÁCH

(1)    L Đường , nay là làng Ngc lâm xã Song liu
Thun thành –Luy Lâu





     THAY PIN ĐỒNG HỒ

-Cửa hàng thay cho tôi
Viên pin đồng hồ
Chạy được 10 năm …
-         Làm gì mà lâu thế
Loại này ta chưa đủ tiền để nhập
Em thay cho bác
Loại chạy 5 năm
Đến Tổng thống cũng chỉ 5 năm một khóa
Mà tuổi bác
Làm gì còn được 10 năm nữa
 Các loại pin
Không đo được thời gian dưới âm phủ
Trên trần gian
5 năm
Bác và đồng hồ của bác  cũng nhọc nhằn đấy
27-7-2014
NGUYỄN PHAN HÁCH




              THU

Rừng Phong đã nhuộm đỏ
Chim Nhạn bay về nam
Bước chân người lữ thứ
Sắc Thu vàng quan san
    7-11-2014